Netvliescellen onder druk: wat gebeurt er bij glaucoom?
Onderzoeker: Nick Welten (TGX)
Title: Netvliescellen onder druk: wat gebeurt er bij glaucoom?
Project description:
Glaucoom
Glaucoom is wereldwijd een van de belangrijkste oorzaken van blijvende blindheid. De grootste risicofactor is een verhoogde oogdruk. Deze verhoogde druk zet het netvlies onder spanning, vooral de retinale ganglioncellen. Dit zijn zenuwcellen die samen de oogzenuw vormen en signalen van het oog naar de hersenen sturen.
Bij glaucoom kunnen deze cellen beschadigd raken en uiteindelijk afsterven. Daardoor bereiken signalen het brein niet meer goed, wat kan leiden tot verlies van zicht en uiteindelijk blindheid. Ondanks dat dit al lang bekend is, weten we nog steeds niet precies wat er op celniveau gebeurt en waarom deze cellen zo gevoelig zijn voor verhoogde oogdruk.
Door dit beter te begrijpen, hopen we bij te dragen aan de ontwikkeling van nieuwe en betere behandelingen om schade te voorkomen.
Het bestuderen van retinale ganglioncellen
Het onderzoeken van deze kwetsbare cellen is niet eenvoudig. Je kunt ze niet zomaar uit een gezond oog halen zonder schade te veroorzaken. Daarom gebruiken we een andere aanpak.
Tegenwoordig kunnen we retinale ganglioncellen maken uit stamcellen in het laboratorium. Daarbij bootsen we de ontwikkeling van het oog na, zodat cellen ontstaan die sterk lijken op die in het menselijk netvlies.
Daarnaast kunnen we stamcellen maken uit bijvoorbeeld een klein stukje huid of een beetje bloed van een glaucoompatiënt. Deze kunnen we vervolgens weer omzetten in retinale ganglioncellen. Zo kunnen we onderzoek doen met patiënt-specifieke cellen en beter begrijpen waarom sommige mensen gevoeliger zijn voor glaucoom dan anderen.
Doel van het onderzoek
In dit project ontwikkelen we een model waarin we deze menselijke retinale ganglioncellen blootstellen aan omstandigheden die lijken op verhoogde oogdruk.
Hiervoor gebruiken we een microfluidisch systeem: een klein apparaatje met kanaaltjes van ongeveer 100 micrometer breed. In deze kanaaltjes laten we de cellen groeien en axonen vormen, vergelijkbaar met de oogzenuw.
Vervolgens oefenen we gecontroleerd druk uit op de cellen, zoals ook gebeurt bij verhoogde oogdruk in het oog. Zo kunnen we onderzoeken hoe de cellen reageren en welke processen leiden tot schade.
Dit model kan onder andere helpen bij het ontwikkelen van nieuwe medicijnen en bij het beter begrijpen van verschillen tussen vormen van glaucoom.
Onderzoeksteam:
Drs. Nick Welten
Iris Boesten
Dr. Birke Benedikter
Prof. C.A.B. Webers
Deze studie wordt medegefinancierd door Uitzicht en het Oogfonds.